W związku z rosnącym zapotrzebowaniem na bezbłędną i automatyczną identyfikacje w latach czterdziestych dwudziestego wieku powstały pierwsze kody kreskowe. Początkowo były one proste i niedoskonałe, zaś z upływem czasu rozwinęły się do dzisiejszej postaci. Obecnie istnieje na świecie kilkadziesiąt standardów kodowania i ich odmian. Wykorzystanie kodów kreskowych w sprzedaży detalicznej stało się jest już standardem, który przyspiesza i automatyzuje pracę kasjerów. Po zastosowania tego rodzaju sięgają coraz częściej także firmy produkcyjne i handlowe, którym zależy na automatyzacji i optymalizacji pracy w magazynie i na produkcji. Znakowanie towarów, produktów, materiałów lub podzespołów na poszczególnych etapach produkcyjnych umożliwia automatyczny odczyt i wprowadzanie danych do komputerów za pomocą czytników kodów kreskowych.

Jest wiele kodów kreskowych, które różnią się od siebie możliwościami kodowania i wyglądem. Najprostsze kody (jednowymiarowe) są zbiorem kresek i przerw między nimi o różnych grubościach, które decydują o standardzie kodu. Informacja zawarta w kodzie może składać się z samych cyfr, liter, bądź rożnych kombinacji. Dodatkowo mogą się znaleźć tam znaki sterujące (np. początek kodu, koniec kodu) i cyfry kontrolne. Te ostatnie służą do zwiększenia niezawodności poprawnego odczytania kodu kreskowego przez skaner.

Idea czarnych kresek na białym tle jest najbardziej optymalną metodą prostego zapisania informacji i późniejszego jej odczytania (metodą optyczną). Odczytanie kodu kreskowego wykorzystuje prostą własność fizyczną jaką jest odbijanie fal świetlnych od powierzchni jasnych i absorbowanie ich przez powierzchnie ciemne. W związku z tym czytniki kodów kreskowych są jednocześnie nadajnikiem i odbiornikiem światła. Generują wiązkę świetlną, która skierowana na kod słabiej odbija się od czarnych kresek, a lepiej od białych przerw. Czytnik interpretuje odbite światło i przetwarza je na dekodowane sygnały elektryczne. W ten sposób automatycznie otrzymujemy informację ukrytą w kodzie kreskowym.

Zawartość odczytywanych danych jest zazwyczaj szczątkowa i zawiera jedynie podstawowe informacje ( np. kody o standardach EAN8, EAN13). Mogą to być również dane dotyczące wagi, ceny lub identyfikatora (referencji do informacji w bazie danych). Wyróżniamy także kody, które mogą zawierać więcej danych np. numer partii, daty przydatności i inne istotne informacje ( np. kod o standardzie EAN/UCC 128), które z racji swojej zawartości są większe i bardziej skomplikowane.

Korzyści z zastosowania kodów kreskowych dla przedsiębiorstwa: